Wat is gestalttherapie?

Gestalttherapie doet een beroep op het 'zelfregulerend vermogen' van de mens. Dat klinkt misschien heel ingewikkeld, maar het betreft hier een heel natuurlijk proces. Je kan het vergelijken met het volgende voorbeeld: een jongen breekt zijn arm en gaat naar het ziekenhuis. De arts zet de arm, maar de uiteindelijke heling van de breuk wordt door de jongen zelf gedaan. Dat doet hij niet bewust, maar het gebeurt gewoon. Het is het zelfregulerend vermogen van de jongen. Zo ook als je met gestalttherapie aan de slag gaat. Hoewel de therapeut een duidelijke inbreng heeft, is je uiteindelijke heling en groei het resultaat van iets in jezelf. Hoe dat uiteindelijk uitpakt, kan geen mens van te voren bedenken en dat maakt het nu juist zo interessant!

Gestalttherapie is een ervaringstherapie. De therapeut leert je je te concentreren op wat je op dat moment voelt en ervaart. Dan komt vanzelf datgene op je voorgrond wat nog niet af of 'genezen' is (een onaffe gestalt). Dat kan in de vorm zijn van een lichaamsgevoel (b.v. hoofdpijn), een gedachte, een onrustig gevoel, een herinnering, een droom enz. Door daarbij te blijven en te ervaren wat er op dat moment te ervaren valt, zal de betreffende situatie helderder worden. Je krijg je de kans om zo'n onaffe situatie alsnog te completeren (voltooide gestalt).

Een voorbeeld; je hebt honger (voorgrond). Je geeft er aandacht aan en de voorgrond wordt helderder. Je merkt dat je zin hebt in iets hartigs. Je kijkt hoe je je behoefte kan bevredigen met andere woorden waar je het eten kan vinden dat je hebben wilt. Je zet een stap en gaat bijvoorbeeld naar de bakker om een hartig broodje te kopen. Als je het gekocht hebt, eet je het op. Je kauwt erop, je proeft het. Je behoefte is bevredigd, de gestalt is voltooid. Het verdere proces (wat je lichaam er van opneemt, waar de bouwstoffen voor gebruikt worden en wat je uiteindelijk weer uitscheidt) gaat onbewust. Doordat de gestalt voltooid is, heb je weer aandacht voor iets anders. Een nieuwe voorgrond dient zich aan en het hele proces begint weer van voren af aan. Je kunt je misschien voorstellen dat, als je je behoefte niet volgt, die behoefte blijft dringen. Eigenlijk ben je dan steeds bezig om je impuls te onderdrukken. Dat kost veel energie, die je dan niet beschikbaar hebt voor iets anders. Terug naar het voorbeeld van het broodje: stel je bent aan het lijnen. Je voelt je behoefte; het water loopt je al in de mond als je aan het broodje denkt. Maar je onderbreekt het proces, omdat je vindt dat je te dik bent. Je probeert de gedachte aan het broodje opzij te zetten en iets anders te gaan doen. Maar als je even niet oplet, zit je weer met je gedachten bij dat broodje of heb je het - zonder dat je het in de gaten had - al gepakt en genuttigd!. Een sterke behoefte onderdrukken vreet energie en is behoorlijk frustrerend, want zolang het niet 'af' is, zal het om aandacht blijven vragen.

Bij moeilijkere situaties, waarin je bijvoorbeeld boosheid of pijn niet hebt kunnen uiten, gaat dat in grote lijnen hetzelfde. Het is alleen veel moeilijker om daarbij te blijven; je voelt meer weerstand. Je leert je eigen manieren vinden om er onderuit te komen (veel gaan praten of beredeneren om maar niet meer te hoeven voelen; veel gaan eten of drinken om jezelf te verdoven; noem maar op...). Het is belangrijk om je daar bewust van te worden, want zodra je in de gaten krijgt hoe je jezelf onderbreekt, krijg je een keus om door te gaan of om voor iets anders te kiezen. Je gedrag, stemmingen, situaties worden dan minder dingen die je overkomen. Je gaat je eigen aandeel herkennen en vindt mogelijkheden om het anders te doen.

Om bij een pijnlijke situatie te blijven en ondanks je weerstand aan het werk te blijven, heb je een therapeut nodig. Want tenslotte ben je vroeger niet voor niets van die gevoelens weggegaan. Toen heb je een bepaald gedrag uit de kast gehaald om je staande te houden, om te overleven. Toen kon je niet anders. Maar je bent veranderd en je levenssituatie is veranderd. Gestalttherapie helpt je zien wat nu nog bij je past en wat niet. Het helpt je om te leren ervaren, voelen en doorleven in plaats van begrijpen en er tot in het oneindige over te blijven praten. Over een voltooide gestalt hoef je niet meer te praten - net zoals het gegeten broodje uit het voorbeeld, verdwijnt het uit je aandacht.

Hoewel gestalttherapie lang niet altijd makkelijk is, is het de moeite meer dan waard. Je leert je behoeften herkennen en je krijgt meer energie en daadkracht om stappen te ondernemen in plaats van er alleen maar over te blijven denken, fantaseren, dromen. Daar wordt je een levendiger mens van! Het is een avontuur op zichzelf!

Wil je meer over gestalttherapie weten, dan is het boek "Gestaltpraktijk" van Aie en Magda Maris een aanrader (1992 Uitgeverij Boltboek, Nieuwaal).

Voor wie?

Voor iedereen, die tegen bepaalde problemen aanloopt. Dat kan van alles zijn: problemen op het werk, relatieproblemen, eenzaamheid, een ontevreden gevoel zonder dat je er de vinger op kunt leggen wat je mist of wilt, eetproblemen zoals anorexia of boulemia enz. Gestalttherapie is zowel geschikt voor volwassenen als kinderen vanaf vier jaar oud. Bij kinderen wordt het gecombineerd met speltherapie.

Voor wie niet?

Voor mensen, die geen verantwoordelijkheid voor hun daden kunnen of willen (leren) dragen; voor mensen die geen verschil kennen tussen waan en werkelijkheid.

Geinteresseerd?

Kijk in het programma of neem contact op met Jolanda Derksen of Rob van Gerwen.

Terug naar de beginpagina